Sự tích lũy các kim loại nặng (As, Cd, Cu, Pb, Zn) trong đất bãi thải các mỏ khai thác khoáng sản tại tỉnh Thái Nguyên

Tóm tắt

Nghiên cứu nhằm đánh giá sự tích lũy kim loại nặng (As, Cd, Cu, Pb, Zn) trong đất bãi thải của 3 khu khai thác khoáng sản bị ô nhiễm ở tỉnh Thái Nguyên, gồm mỏ thiếc Hà Thượng (HT), mỏ sắt Trại Cau (TC) và mỏ chì kẽm Làng Hích (LH). Các mẫu đất được phân tích bằng XRD, SEM và EDS. Hàm lượng As, Cd, Cu, Pb và Zn trong đất thay đổi tương ứng từ 4 đến 2605, từ 0 đến 124, từ 6 đến 603, từ 45 đến 5008 và từ 64 đến 31789 mg/kg. Thành phần khoáng chất đất có ảnh hưởng đến độ pH và hàm lượng các kim loại nặng (KLN) trong đất. Theo đó, đất mỏ thiếc Hà Thượng chứa các khoáng vật asenopyrit (FeAsS), franklinit (ZnFe3+2O4) và pyrit (FeS2), góp phần tạo ra As, Zn và Fe cao, đặc biệt là trong môi trường đất chua (pH < 5). Các khoáng vật dolomit CaMg(CO3)2, canxit (CaCO3) và aragonit (CaCO3) có mặt trong đất bãi thải của mỏ chì kẽm LH, góp phần làm môi trường đất có tính kiềm (pH 8,28) và tăng hàm lượng Pb, Zn trong đó. Phân tích tương quan Pearson cho thấy có sự tương quan rõ ràng giữa hàm lượng KLN và tính chất đất, trong đó pH đất có ảnh hưởng rất lớn. Từ khóa: Sự tích lũy, đất ô nhiễm, kim loại nặng, bãi thải mỏ. Evaluation of heavy metals (As, Cd, Cu, Pb, Zn) accumulation in contaminated soils of mining sites in Thai Nguyen province Nguyen Ngoc Son Hai1,3, Nguyen Ngoc Nong1, Nguyen Khac Giang2, Peter Sanderson3, Ravi Naidu3 1Thainguyen University of Agriculture and Forestry (TUAF) 2Hanoi University of Mining and Geology (HUMG) 3Global Center for Environmental Remediation (GCER), University of Newcastle, Australia

Từ khóa